Coornhert Stichting

De Coornhert Stichting is in 2007 opgericht met het doel het erfgoed van het Nederlandse nonconformisme voor een groter publiek beter toegankelijk te maken. Om dit erfgoed te ontstluiten is een editieprogramma ontwikkeld dat voorziet in zowel digitale edities (op internet) als boekedities. De internetedities vormen de Digitale Bibliotheek Nonconformisme en de boekedities verschijnen in de Bibliotheca Dissidentium Neerlandicorum en worden uitgegeven door Verloren (Hilversum).

De stichting is genoemd naar Dirck Volckertszoon Coornhert (1522-1590), een veelzijdig auteur (toneelschrijver, theoloog, filosoof, jurist en grafisch kunstenaar), ooit adviseur van Willem van Oranje en ideoloog van diens politiek van religievrede. Coornhert koos er voor, om als leek voor andere leken, in de volkstaal te schrijven, in plaats van in het Latijn, de taal van de geleerden van zijn tijd. Dat maakt hem tot een icoon van een publieksgerichte cultuuroverdracht.

Dwarsligger naar roeping en karakter, geldt Coornhert daarenboven als exemplarische vertegenwoordiger van het Nederlandse nonconformisme. Nonconformisten in de 16e eeuw waren gekant tegen dogmatische orthodoxie en de vermenging van religieuze (kerkelijke) en wereldlijke belangen en streden, zoals in het bijzonder Coornhert, voor een samenleving, waarin gewetensvrijheid, religieuze tolerantie, vrijheid van meningsuiting en persvrijheid de onmisbare voorwaarden voor vreedzame coexistentie vormden. De actualiteit van een dergelijke stellingname in de huidige mondiale, sociaal-politieke verhoudingen behoeft nauwelijks toelichting.

De motieven van dat nonconformisme waren (m.n. in ons land) al geruime tijd werkzaam voordat Coornhert en de zijnen ten tonele kwamen en zouden ook na zijn dood werkzaam blijven. Zo trekt dit nonconformisme zijn spoor aan gene zijde van verharde confessionele tegenstellingen in een geschiedenis die reikt van Erasmus tot Coornhert, van Hugo de Groot tot Spinoza en van daar naar vele anderen, die zich in later eeuwen tot in onze tijd door hun denken hebben laten inspireren.